δεν έχουμε δικαίωμα να είμαστε δυστυχισμένοι

Από το τίποτα που είμαστε, ξαφνικά βγαίνουμε σε αυτόν τον υπέροχο κόσμο. Στα χρώματα. Δίνω μεγάλη σημασία στα χρώματα. Είναι από τα σημαντικότερα 
πράγματα στον κόσμο.
Πολλές φορές μου έχει συμβεί, όταν με κλείσανε στην απομόνωση, στο απόλυτο σκοτάδι, τη δέκατη μέρα να ξεχνάω τα χρώματα. Να έχω ασπρόμαυρη μνήμη, να 
μη θυμάμαι το κόκκινο, το κίτρινο - το όνειρό μου δε μπορεί να  αναπληρώσει αυτή την απουσία.
Αυτό, φαντάσου, το ξέρει και η Ασφάλεια. Μπήκε μια μέρα ο Μπάμπαλης εκεί που ήμουνα:
''Έλα έξω ρε να δεις τα χρώματα'' και μου χτύπησε η καρδιά.
Σε μια μεταγωγή με το που είδα από το πίσω άνοιγμα του αυτοκινήτου τα κόκκινα και πράσινα λεωφορεία, αισθάνθηκα μια απέραντη ευδαιμονία.
Ερχόμαστε, λοιπόν, στα καταπληκτικά χρώματα της φύσης, τις γεύσεις, τις αισθήσεις,  τη ζωή την ίδια με τα πάθη της, και διασχίζουμε μια καμπύλη εβδομήντα - ογδόντα χρόνων για να πάμε πάλι στο τίποτα.

Και σας ρωτάω: πώς πρέπει να ζήσουμε τα μετρημένα χρόνια μας;
Πρέπει να τα γευτείς. Πρέπει να τα εξαντλήσεις. Πρέπει με τα μάτια να δεις ό,τι υπάρχει, με το στόμα σου να φας ό,τι υπάρχει, με τα χέρια σου να ψάξεις ό,τι υπάρχει. Αυτό είναι παγανισμός: η λατρεία του υπαρκτού και των αισθήσεων.
Για ένα πράγμα δεν έχουμε δικαίωμα: Nα είμαστε δυστυχισμένοι.
Πρέπει να διεκδικούμε παντού την ευτυχία μας.

Μίκης Θεοδωράκης
Περιοδικό Τέταρτο (1985), Απόσπασμα από συνέντευξη στον Στάθη Τσαγκαρουσιάνο.

έφυγε σαν σήμερα, πριν από δύο χρόνια

Μεγάλη Παρασκευή

 

Κι ἄν ἀκόμη δέν ἤξερα (ἄν
μοῦ ἦταν ἀόρατος)
Θά μού ‘φτανε μόνον
ἕνα λουλούδι
νά μαντέψω ὅτι κάποιος
ἥλιος ὑπάρχει
ψηλά στό στερέωμα.

Νικηφόρος Βρεττάκος [Επιφανής Μαρτυρία]

ναι

ναι

Όλα στον κόσμο ξεκίνησαν από ένα ναι. Ένα κύτταρο είπε ναι σε ένα άλλο κύτταρο και γεννήθηκε η ζωή.

Clarice Lispector [A hora de Estrela - Η ώρα του αστεριού, 1977]

Cherry Blossoms

Cherry trees in Nagoya Castle, Spring 1998 / © I.A. Daglis

How many, many things
They call to mind
These cherry-blossoms!

Matsuo Bashō [1644–1694, Japanese poet]

the color of the flower at first blossom on a wet morning

Nikiforos Rose /  © I.A. Daglis

Because we are alive, the universe must be said to be alive. We are its consciousness as well as our own. We rise out of the cosmos and we see its mesh of patterns, and it strikes us as beautiful. And that feeling is the most important thing in all the universe - its culmination, like the color of the flower at first blossom on a wet morning. It's a holy feeling, and our task in this world is to do everything we can to foster it. And one way to do that is to spread life everywhere. To aid it into existence where it was not before, as here on Mars.

Hiroko in Green Mars of Kim Stanley Robinson [1994]

Πρωτομαγιά

Καλή Πρωτομαγιά!

Μέσα απ' τη ζέστα του σφαγείου και με στεφάνια δροσερά
Θ' αναταμωθούμε μια τρελή πρωτομαγιά
Και το πλυμένο σώμα πίσω απ' τα λουλούδια θα ενωθεί
Σα ζαλιστούμε απ' των χορών μας το κρασί
Σε παραλίες σκουπιδοτόπων με κασετόφωνα κι εγώ
Μια πολιτεία σωριασμένη έχω σκοπό
Όλα είναι τόσο τρομαγμένα μα τ' αγαπάω ο φτωχός
Δώσ' μου τα λόγια επιτέλους να μην είμαι μοναχός

Διονύσης Σαββόπουλος [Πρωτομαγιά, 1983]

για να την πω τρανταφυλλιάν, τρανταφυλλιά έσσει αγκάθια

Δευτέρα ήτουν της Καθαράς που κάμνουν την νομάδαν
Μες το καράβιν έμπηκεν την πρώτην εβτομάδαν
Τζιαί τρεις ημέρες έκαμεν να ρέξει το Βερούτιν
Ψουμίν, νερόν εν εβρέθηκεν μεσά στην χώραν τούτην
Ψουμίν νερόν είσσεν πολλύν κάτω μακρά στο πλάτος
Τζειμέσα εκατώκησεν ένας μεάλος δράκος
Τζιαί εν τα’ αφήνει το νερόν στην χώραν τους να πάει
Ταΐνιν του εκάμνασιν πόναν παιδίν να φάε
Να ξαπολύσει το νερό, στην χώραν για να πάει
Άλλοι είχαν έξι τζαί οκτώ τζ’ επέμπαν του τον έναν
τζ’ ήρτεν γυρίν τ’ αφέντη μας, τ’ αφέντη βασιλέα
Είσσεν μιαν κόρην μοναχήν τζ’ είθεν να την παντρέψει
Θέλοντας τζιαί μη θέλοντας του δράκου να την πέψει
Παντές τζ’ η κόρη εν άγιος, Χριστός τζ’ απάκουσεν την
Τον Άη Γιώρκην να σου τον ‘που πάνω κατεβαίνει
τζιαί με την σέλλαν την γρουσήν τζιαί το γρουσόν αππάριν
Στέκεται συλλοΐζεται πώς να την σσαιρετήσει
-Για να την πω μουσκοκαρκιάν, μουσκοκαρκιά έσσει κλώνους
Για να την πω τρανταφυλλιάν, τρανταφυλλιά έσσει αγκάθια
Άτε ας τη σσαιρετήσουμε σαν σσαιρετούμεν πάντα
-Ώρα καλή σου λυερή, ώρα καλή τζιαί γειά σου
Μουσκούς τζιαί ροδοστέμματα στα καμαρόβρυα σου
Τζ’ είντα γυρεύκεις Λυερή στου δράκου το πηγάδιν
Του δράκοντα του πονηρού, να βκεί τζιαί να σε φάει
-Αφέντη μου τα πάθη μας να σου τα πω εν φτάννω
Άθθρωποι που την πείναν τους τρώσιν ένας τον άλλον
Έτσι έθελεν η τύχη μου, έτσι ήτουν το γραφτό μου
Μες στην τζοιλιάν του δράκοντα να κάμω το θαφκειόν μου
Να σου ποτζεί τον δράκοντα που κάτω τζ’ ανεβαίνει
Τζ’ όταν τους είδε τζ’ ήταν τρεις, κρυφές χαρές παθαίνει
-Μπούκκωμαν τρώω τον άδρωπον, το γιώμαν την κοπέλλαν
Τζιαί ως τα λιωβουττήματα άππαρον με την σέλλαν
Μιαν χατζιαρκάν του χάρισεν τζ’ η πόλις ούλλη εσείστην
Τζιαί το σκαμνίν του βασιλιά έππεσεν τζ’ ετσακκίστην
Βκάλλει που το δισσάκκιν του μεάλον αλυσίδιν
Τζ’ έπκιασεν τζ’ εχαλίνωσεν τζείν΄το μεάλον φίδιν
-Τράβα το κόρη λυερή στην χώραν να το πάρεις
Για να το δουν αβάφτιστοι να παν να βαφτιστούσιν
Για να το δουν απίστευτοι να παν να πιστευτούσιν
Άνταν τους βλέπει ο βασιλιάς κρυφές χαρές παθθαίνει
-Πκοιός ειν’ αυτός που μου ‘καμεν τούτην την καλοσύνην
Να δώκω το βασίλειον μου τζ’ ούλλον τον θησαυρόν μου
Να δώκω τζιαί την κόρην μου τζιαί να γενεί γαμπρός μου
Τζ’ επολοήθην Άγιος τζιαί λέει τζιαί λαλεί του
-Έν θέλω το βασίλειον σου μήτε τον θησαυρόν σου
Μιαν εκκλησσιάν να χτίσετε, μνήμην τ’ Άη Γιωργίου
Που έρκεται η μέρα του κοστρείς του Απριλλίου
Που έρκεται η μέρα του κοστρείς του Απριλλίου

Το Τραούδιν τ’ Αη Γιωρκού (Παραδοσιακό Κύπρου)

 

Δέντρα

Γιατί άραγε τα δέντρα είναι τόσο όμορφα στην Ιαπωνία; Στα μέρη μας μια δαμασκηνιά ή μια κερασιά δεν σε εντυπωσιάζουν. Εδώ όμως είναι θαύμα ομορφιάς τόσο μαγευτικό, ώστε ό,τι κι αν διάβασες πριν γι’ αυτό, το θέαμα που αντικρίζεις σε αφήνει άναυδο. Δε βλέπεις τα φύλλα, βλέπεις μόνο αυτή τη λεπτή μεμβράνη που σχηματίζουν τα πέταλα. Ο λόγος είναι πως ο άνθρωπος έχει τόσο εξημερώσει και περιποιηθεί αυτά τα δέντρα στη χώρα ετούτη των θεών, που εκείνα απέκτησαν ψυχή, πασχίζουν να δείξουν την ευγνωμοσύνη τους σαν τη γυναίκα που ένιωσε την αγάπη του άντρα και γίνεται ομορφότερη για χάρη του. Σίγουρα πάντως τα δέντρα εδώ κατέκτησαν την καρδιά των ανθρώπων με τη χάρη τους σαν όμορφες σκλάβες.
Λευκάδιος Χερν (Γιακούμο Κοϊζούμι) [Κείμενα από την Ιαπωνία]

Κερασιές στη Ναγκόγια - Sakura, Nagoya, Spring 1998 / © I.A. Daglis

Νιώθω πάντα το ίδιο, όταν μου μιλάνε για δέντρα, για οποιοδήποτε δέντρο: τη φλαμουριά στην αυλή του αγροκτήματος, τη βελανιδιά πίσω από τον παλιό αχυρώνα, τις μεγάλες φτελιές που τώρα πια δεν υπάρχουν, τα λυγισμένα από τον αγέρα πεύκα στις ανεμοδαρμένες παραλίες… Υπάρχει τόση ανθρωπιά μέσα σε τούτη την αγάπη των δέντρων, τέτοια νοσταλγία για τα πρώτα μας ξαφνιάσματα τόση δύναμη για να νιώσεις την ασημαντότητά σου μέσα στη φύση … Απέναντί τους μαθαίνει κανείς πόσο αξιογέλαστοι είμαστε, άθλια παράσιτα που σέρνονται στην επιφάνεια της γης, και συνάμα η θύμηση των δέντρων μας καθιστά άξιους να ζούμε, γιατί μπορούμε ν’ αναγνωρίσουμε μια ομορφιά που δε μας οφείλει τίποτα.
Muriel Barbery [Η κομψότητα του σκαντζόχοιρου, 2006]

... nothing you can see that is not a flower ...

Poppies in wheat fields, Macedonia (Greece) / © I.A. Daglis

There is nothing you can see that is not a flower;
There is nothing you can think that is not the moon.

Matsuo Bashō [1644–1694, Japanese poet]

Μεγάλη Παρασκευή

                                                                                  © I.A. Daglis

Ο ευσχήμων Ιωσήφ,

από του ξύλου καθελών το άχραντόν σου Σώμα, 

σινδόνι καθαρά ειλήσας και αρώμασιν, 

εν μνήματι καινώ κηδεύσας απέθετο.

Απολυτίκιο Μεγάλης Παρασκευής

Nostalgie

 

Anemone rouge / © I.A.Daglis

Even in Kyoto

hearing the cuckoo's cry
I long for Kyoto.

Matsuo Bashō [1644–1694, Japanese poet]

Δυο λουλούδια μέσα στο περιβόλι του Θανάτου

Two poppies / © I.A. Daglis

Ήταν ένα λουλούδι εκεί! Συλλογίσου. Ένα λουλούδι είχε φυτρώσει εκεί μέσα στους σαπρακιασμένους γεώσακους. Και μου φανερώθηκε έτσι ξαφνικά τούτη τη νύχτα που 'ναι γιομάτη θάματα. Απόμεινα να το βλέπω σχεδόν τρομαγμένος. Τ' άγγισα με χτυποκάρδι, όπως αγγίζεις ένα βρέφος στο μάγουλο. Είναι μια παπαρούνα. Μια τόσο δα μεγάλη, καλοθρεμμένη παπαρούνα, ανοιγμένη σαν μικρή βελουδένια φούχτα. Αν μπορούσε να τη χαρεί κανένας μέσα στο φως του ήλιου, θα 'βλεπε πως ήταν άλικη, μ' έναν μαύρο σταυρό στην καρδιά, με μια τούφα μαβιές βλεφαρίδες στη μέση. Είναι καλοθρεμμένο λουλούδι, γεμάτο χαρά, χρώματα και γεροσύνη. Το τσουνί του είναι ντούρο και χνουδάτο. Έχει κι ένα κόμπο που δεν άνοιξε ακόμα. Κάθεται κλεισμένος σφιχτά μέσα στην πράσινη φασκιά του και περιμένει την ώρα του. Μα δεν θ' αργήσει ν' ανοίξει κι αυτός. Και θα 'ναι δυο λουλούδια τότες! Δυο λουλούδια μέσα στο περιβόλι του Θανάτου. Αιστάνουμαι συγκινημένος ξαφνικά ως τα κατάβαθα της ψυχής.

Στρατής Μυριβήλης [Η ζωή εν τάφω, 1924]

Ανεμώνες

Ανεμώνη αγαπημένη / © I.A. Daglis        

Ανεμώνες του ανέμου
αγαπημένες
Συμεών ιερομόναχος [Συμεών μνήμα, 1994]

April

Poppies / © I.A. Daglis

April is the cruelest month, breeding

Poppies out of the dead land, mixing
Memory and desire, stirring
Dull roots with spring rain ...

T.S. Eliot, slightly adapted