στη χώρα των ονείρων

 

Μετά την ψυχική δοκιμασία της Αυγουστιάτικης πυρκαγιάς της Αττικής χρειαζόμασταν μια ανάσα αισιοδοξίας και δροσιάς. Τη βρήκαμε στη θαυμάσια έκθεση φωτογραφίας "Στη χώρα των ονείρων" του Αμερικανού φιλέλληνα Robert McCabe, που απεικονίζουν την Ελλάδα του 1950 και 1960. 

Δεν συμμερίζομαι την άποψη ότι το πρόσφατο ή μακρινό παρελθόν ήταν καλύτερο στα πάντα συγκριτικά με το σήμερα, το γεμάτο άγχος (τεχνητό και φυσικό), ρύπανση (εξωτερική και εσωτερική) και αποξένωση. Όχι, δεν πιστεύω ότι το παρελθόν ήταν παράδεισος και το παρόν είναι κόλαση. 

Ωστόσο οι φωτογραφίες του Ρόμπερτ Μακέιμπ εκπέμπουν μια παιδική αθωότητα και αφέλεια, από μικρούς και μεγάλους πρωταγωνιστές, που σπάνια συναντάς στις μέρες μας. Η λιτότητα, που συνήθως είναι μάλλον φτώχεια και ανέχεια, διαποτίζει τα φωτογραφικά στιγμιότυπα. Είναι όμως μια λιτότητα και φτώχεια ανέμελη και γεμάτη αξιοπρέπεια και, ναι, ακόμη και γεμάτη χαρά! 

Το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της έκθεσης είναι η ανθρώπινη τρυφερότητα, που είναι παρηγοριά και χάδι για τα χορτάτα από πλούτο, πληθώρα και επίδειξη (υλική και άυλη) μάτια μας. Να τη δείτε αυτήν την έκθεση. Να τη ρουφήξετε. 

ου γαρ ήλθον ίνα κρίνω

Russian peasants, 1907 - Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii

καὶ ἐάν τίς μου ἀκούσῃ τῶν ῥημάτων καὶ μὴ πιστεύση, ἐγὼ οὐ κρίνω αὐτόν· οὐ γὰρ ἦλθον ἵνα κρίνω τὸν κόσμον, ἀλλ’ ἵνα σώσω τὸν κόσμον.

Κατά Ιωάννην ιβ' 47

και αν κάποιος ακούσει τα λόγια μου, και δεν πιστέψει, εγώ δεν τον κρίνω· επειδή, δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο.

and if any man hear my words, and believe not, I judge him not: for I came not to judge the world, but to save the world.

John 12:47

words are unnecessary

"painted" cliffs, Samothraki 2018

Words are very unnecessary
...
Feelings are intense
Words are trivial
Pleasures remain
So does the pain
Words are meaningless
And forgettable 
...

Martin Gore [Enjoy the silence, 1990]

how is your life today?

how is your life today?

The letters pile up in the hallway
Junk mail and bills from the catalogues
And the neighbours have guessed 'cos I've cancelled the milk
And they don't hear your voice through the walls anymore

How is your life today?

I was kissed on the cheek by a cold mouth
While the taxi was waiting like a getaway car
Each second seems like a lifetime
And the cat it's been staring at me all this time

How is your life today?

Steven Wilson [How is your life today?, 2000]

Porcupine Tree - How is your life today?

Traum Όνειρο Τραύμα

I.A. Daglis

"Jedem der Traum, den er verdient"

Erhart Kästner

Fire ...

Fire / © I.A. Daglis

Some say the world will end in fire,
Some say in ice.
From what I’ve tasted of desire
I hold with those who favor fire.
But if it had to perish twice,
I think I know enough of hate
To say that for destruction ice
Is also great
And would suffice.

Fire and Ice by Robert Frost (American poet, 1874-1963)

σπαρακτική ομορφιά

το χρώμα του άνθους / © I.A. Daglis

... και να γευτεί τη σπαρακτική ομορφιά της αλλαγής των εποχών τού χρόνου ...

Τζουνίτσιρο Τανιζάκι [Το εγκώμιο της σκιάς, 1933]

των μικρών ανθρώπων το φυλλοκάρδι

Βούλα Παπαϊωάννου - η φωτογράφος του άμαχου πληθυσμού

... μα λογαριάζανε κιόλας αυτοί - όπως κάναν και πρώτα και κάθε φορά κι ίσαμε τώρα - λογαριάζαν αυτοί, σε ποιον απ' όλους που πολεμούσαν να τα δώσουνε τα κλειδιά του Κάστρου και να τον δεχτούνε "υπτίαις χερσίν, μετά μεγίστων κρότων και ευφημιών", όπως είτανε το συνήθειο τους για να κρατήσουν τα χτήματα που 'χαν απ' έξω, τα χρυσάφια και τα προνόμια που 'χανε μέσα. Έξω απ' το Κάστρο και μέσα σ' αυτό έτρεμε πάλι των μικρών ανθρώπων το φυλλοκάρδι, αυτοί μαρτυρούσαν κ' οι αθώες ψυχούλες χανόνταν αμέτρητες. Και τ' αγιασμένο χέρι του χρονογράφου που τα 'βλεπε, έγραφε τότε τρεμάμενο "δάκρυσι δε ταύτα γέγραφα, ου μέλανι" - δεν τα 'γραψα με μελάνι, με τα δάκρυά μου τα 'γραψα τούτα που γράφω ...

Δημήτρης Χατζής [Η θεία μας η Αγγελική, από Το τέλος της μικρής μας πόλης, 1963]

Με ευχαριστίες στην Άντζελα

πάντα

Tesuque Pueblo, New Mexico, 1995 / © I.A. Daglis

... πάντα μοι έξεστιν, αλλ' ού πάντα συμφέρει· πάντα μοι έξεστιν, αλλ' ουκ εγώ εξουσιασθήσομαι υπό τινος.

Α' Κορ. 6

Φως

Φως. Μονή Αγίου Γεωργίου / © I.A. Daglis

Φως ιλαρόν αγίας δόξης, αθανάτου Πατρός, ουρανίου, αγίου, μάκαρος, Ιησού Χριστέ. Ελθόντες επί την ηλίου δύσιν, ιδόντες φως εσπερινόν, υμνούμεν Πατέρα, Υιόν και Άγιον Πνεύμα Θεόν. Άξιόν Σε εν πάσι καιροίς υμνείσθαι φωναίς οσίαις. Υιε Θεού, ζωήν ο διδούς· διο ο κόσμος Σε δοξάζει.

Πρωτοχριστιανικός ύμνος

Golden autumn days

Stymfalia, October 2014 / © I.A. Daglis

Yellow, mellow, ripened days,

Sheltered in a golden coating;

…

Beauteous, golden Autumn days.

William McKendree Carleton [1845-1912, American poet]

Ανάλημμα - το ηλιακό "οχτάρι"

Ανάλημμα στους Δελφούς / © Αντώνης Αγιομαμίτης

Η έξοχη αυτή φωτογραφία, έργο του διακεκριμένου αστροφωτογράφου Αντώνη Αγιομαμίτη, απεικονίζει ένα ενδιαφέρον και αξιοσημείωτο φαινόμενο, που ωστόσο δεν έχουμε τη δυνατότητα να παρατηρήσουμε «ιδίοις όμμασι». Πρόκειται για το ανάλημμα, το ίχνος του Ήλιου στον ουρανό όταν τον παρατηρούμε την ίδια ακριβώς ώρα κάθε μέρα για έναν ολόκληρο χρόνο. Κι επειδή το ανθρώπινο μάτι δεν μπορεί να «συγκρατήσει» τόσες πολλές εικόνες, το ανάλημμα μπορεί να αποτυπωθεί με φωτογράφιση ακριβείας, όπως θα εξηγήσουμε παρακάτω.

Ας προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε αυτό το παράδοξο «οχτάρι» που σχηματίζει ο Ήλιος στις φωτογραφίες μας. Η πορεία που διαγράφει ο Ήλιος στον ουρανό αλλάζει καθημερινά, η αλλαγή όμως είναι τόσο μικρή που δεν την αντιλαμβανόμαστε από τη μια μέρα στην άλλη. Αυτό που σίγουρα παρατηρούμε από μήνα σε μήνα είναι η μετατόπιση των σημείων ανατολής και δύσης, καθώς και το γεγονός πως στην Ελλάδα η πορεία του Ήλιου στον ουρανό βρίσκεται χαμηλότερα το χειμώνα απ’ ό,τι το καλοκαίρι.

Η βαθμιαία αυτή μεταβολή της ουράνιας πορείας του Ήλιου είναι οφθαλμαπάτη (όπως και η ίδια η «κίνηση» του Ήλιου), αφού η Γη είναι αυτή που κινείται γύρω από τον Ήλιο (και γύρω από τον άξονά της) και όχι ο Ήλιος γύρω από τη Γη. Η κίνηση της Γης λοιπόν, σε συνδυασμό με την κλίση του άξονα περιστροφής της, δημιουργούν το φαινόμενο (το «θέαμα» για την ακρίβεια) του αναλήμματος. Όπως γνωρίζουμε, ο άξονα περιστροφής της Γης δεν είναι κατακόρυφος, αλλά έχει μια κλίση 23,5 μοιρών ως προς την διεύθυνση την κάθετη στο επίπεδο της τροχιάς της Γης. Στην κλίση του άξονα οφείλεται και η ύπαρξη των εποχών.

Μετά από αυτά τα προκαταρκτικά είναι εύκολο να συμπεράνει κανείς πως τα ψηλότερα τμήματα του αναλήμματος αντιστοιχούν στο καλοκαίρι (όταν ο Ήλιος στην Ελλάδα βρίσκεται ψηλότερα στον ουρανό) και τα χαμηλότερα τμήματα αντιστοιχούν στο χειμώνα. Η ασυμμετρία του αναλήμματος (το πάνω μέρος του «8» είναι μικρότερο) οφείλεται στο οτι η τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο δεν είναι κύκλος αλλά έλλειψη.

Οι δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει όποιος προσπαθήσει να δημιουργήσει μια φωτογραφία αναλήμματος είναι πολλές και αφορούν κυρίως την ακρίβεια με την οποία πρέπει να γίνουν οι διαδοχικές φωτογραφίσεις του Ήλιου στο ίδιο καρέ του φωτογραφικού φιλμ, ώστε να επιτευχθεί το «οχτάρι». Κρίσιμος παράγοντας είναι φυσικά ο καιρός (μέγας εχθρός η συννεφιά), ενώ η παραμικρή μετακίνηση της φωτογραφικής μηχανής ή του φιλμ καταστρέφει την προσπάθεια, αφού αντί να σχηματιστεί στο καρέ το ανάλημμα, ο φωτογράφος βρίσκει σκόρπιες κουκίδες.

Η φωτογραφία που παρουσιάζουμε εδώ αποτελεί μέρος της πολυετούς προσπάθειας του κ. Αγιομαμίτη να συγκεντρώσει και τα δέκα αναλήμματα, δηλ. ένα για κάθε ώρα, από τις 9 το πρωί ως τις 6 το απόγευμα. Η κλίση του αναλήμματος ανάλογα αλλάζει με την ώρα κατά την οποία γίνονται οι φωτογραφίσεις. Ακριβώς κατακόρυφο είναι το οχτάρι του αναλήμματος όταν οι φωτογραφίσεις γίνονται στις 12:28:16  ακριβώς. Η φωτογραφία του αναλήμματος στους Δελφούς δείχνει την πορεία του Ήλιου στον ουρανό πάνω από τη Θόλο των Δελφών από τον Ιανουάριο μέχρι το Δεκέμβριο του 2002. Η εικόνα είναι σύνθεση του κλασικού τοπίου των Δελφών με 38 διαδοχικές φωτογραφίσεις του Ήλιου στο ίδιο πάντα καρέ του φιλμ. Όλες οι φωτογραφίσεις έγιναν στις 9:00 το πρωί.

Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι σύμφωνα με το περιοδικό αστρονομίας Sky & Telescope, οι άνθρωποι που περπάτησαν στην επιφάνεια της Σελήνης είναι περισσότεροι από αυτούς που έχουν καταφέρει να φωτογραφήσουν το ανάλημμα! 

Ι. Δαγκλής [Ανάλημμα - το ηλιακό οχτάρι, Popular Science, Ιούνιος 2004]

in fire

flamma / I.A. Daglis

Some say the world will end in fire,

Some say in ice.

From what I’ve tasted of desire

I hold with those who favor fire.

But if it had to perish twice,

I think I know enough of hate

To know that for destruction ice

Is also great

And would suffice.

Robert Frost [Fire and Ice, 1920]

Ο κυρ' Αντώνης

Old man in Paris, October 1986 / © I.A. Daglis

23 Οκτωβρίου 1925: Γεννιέται ο Μάνος Χατζηδάκις στην Ξάνθη

Τ'αστέρι του βοριά - ένα μικρό άρθρο για τον Μάνο Χατζιδάκι


Ο Κυρ Αντώνης πάει καιρός που ζούσε στην αυλή
μ'ένα κανάτι μ'ένα κρεβάτι και με κρασί πολύ
είχε δυο μάτια γαλανά κι αχτένιστα μαλλιά
κι ένα λουλούδι πάντα φορούσε στα ρούχα τα παλιά

Αχ κυρ Αντώνη πως σ' αγαπάμε
και μαζί σου τ'άστρα μετράμε
τις φωτιές για σένα πηδάμε
ώσπου να 'ρθει η βροχή.
Και τον καημό σου πάντα ξεχνάμε
σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε
σαν παιδιά μαζί σου γελάμε
σαν κάνεις προσευχή

Ο κυρ Αντώνης βιάζεται να πάει να κοιμηθεί
γιατί το βράδυ στα όνειρά του θέλει να θυμηθεί
ότι ποτέ δεν έζησε, μες στο όνειρό του ζει
μα η νύχτα φεύγει και λυπημένο τον βρίσκει η χαραυγή


Αχ κυρ Αντώνη πως σ' αγαπάμε
και μαζί σου τ'άστρα μετράμε
τις φωτιές για σένα πηδάμε
ώσπου να 'ρθει η βροχή.
Και τον καημό σου πάντα ξεχνάμε
σαν πουλιά μαζί τριγυρνάμε
σαν παιδιά με σένα γελάμε
σαν κάνεις προσευχή

Μα ένα βράδυ ο κυρ Αντώνης στρώνει να κοιμηθεί
κι όταν ξυπνάμε τον καρτεράμε στην πόρτα να φανεί
Μα ο κυρ Αντώνης δεν θα βγεί ποτέ του στην αυλή
αφού για πάντα μες στο όνειρό του θέλησε πια να ζει.

Αρχή Φθινοπώρου

23 September, September equinox, start of autumn in Switzerland ...

... in Greece ...

... in Paris ...

... in Bruges ...

Dorothea Lange

Dorothea Lange in 1936

Born 117 years ago (on May 26, 1895) Dorothea Lange was an influential American documentary photographer and photojournalist, best known for her Depression-era work. Lange's best-known picture is "Migrant Mother".

Solitude

                                                                                                       Solitude / © I.A. Daglis

"Comment vous deféndez-vous contre la solitude?"
"Monsieur, je suis devenue la solitude même."
Laurence Durrell [The Alexandria Quartet – Justine, 1957] 
Thanks to EL

τα βαΐα των φοινίκων

      τα βαΐα των φοινίκων στο Montserrat, Καταλωνία, Μάρτιος 1989 / © I.A. Daglis

Τη επαύριον όχλος πολύς ο ελθών εις την εορτήν, ακούσαντες

ότι έρχεται Ιησούς εις Ιεροσόλυμα, έλαβον τα βαΐα των φοινίκων και εξήλθον εις υπάντησιν αυτώ, και έκραζον· ωσαννά· ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου ...

Ιωάν. ιβ' 12-13

ο ήλιος αλλάζει περίεργα

The Sun in Tse' bighanilini / © Thanasis Daglis

Ένδεκα η ώρα το πρωί,
ο ήλιος αλλάζει περίεργα
και τροποποιούνται συνεχώς
"τα ισχύοντα μέχρι της τάδε"
-τι φόρτος παρελθόντων!

Δώδεκα η ώρα
επίφοβη ώρα
τα αγαπηθέντα "εκκρεμούν",
και λέω

τώρα θα μεθύσει αυτός ο νόμος
και θα γίνει στίχος,
τώρα θα επέλθει το πρόσωπό σου ...


Κική Δημουλά [Εφτά εργάσιμες μελαγχολίες]
Ευχαριστίες ΕΛ

The Sun in Tse' bighanilini / © Ioannis Daglis

στα βάθη της νυκτός ένα - με γυάλινα πανιά - πλοίο

στα βάθη της νυκτός ένα - με γυάλινα πανιά - πλοίο / © I.A. Daglis

Νάναι σα να μάς σπρώχνει ένας αέρας μαζί
προς έναν δρόμο φιδωτό που σβει στα χάη,
και σένα τού καπέλου σου πλατειά και φανταιζί
κάποια κορδέλα του, τρελά να χαιρετάει.
Και ναν' σαν κάτι να μού λες, κάτι ωραίο κοντά
γι' άστρα, τη ζώνη που πηδάν των νύχτιων φόντων,
κι αυτός ο άνεμος τρελά-τρελά να μάς σκουντά
όλο προς τη γραμμή των οριζόντων.
Κι όλο να λες, να λες, στα βάθη της νυκτός
για ένα – με γυάλινα πανιά – πλοίο πού πάει
Όλο βαθιά, όλο βαθιά, όσο πού πέφτει εκτός:
έξω απ' τον κύκλο των νερών – στα χάη.

Κι όλο να πνέει, να μας ωθεί αυτός ο άνεμος μαζί
περ' από τόπους και καιρούς, έως ότου – φως μου –
(καθώς τρελά θα χαιρετάει κειν' η κορδέλα η φανταιζί)
βγούμε απ' την τρικυμία αυτού του κόσμου . . .

Γιάννης Σκαρίμπας (Φαντασία, από τη συλλογή Ουλαλούμ, 1936)